Εκτέλεση δημοσίων έργων // Αγωγές κατά Δήμου για πληρωμή εργολαβικών αμοιβών, ενόψει εκτέλεσης των έργων, άνω των 80.000 ευρώ

Ο εντολέας μας και εργολάβος τεχνικών έργων, κατόπιν πέντε προφορικών συμφωνιών που σύνηψε με τον Δήμο, ανέλαβε και εκτέλεσε τα ανατεθέντα σε αυτόν πέντε έργα, έναντι εργολαβικών αμοιβών 5.410,78 ευρώ, 17.647,05 ευρώ, 10.555,65 ευρώ, 31.529,32 ευρώ, 2.660,42 ευρώ. Η δε ανάθεση στον ίδιο των εν λόγω έργων, έγινε απευθείας και χωρίς τήρηση νόμιμης διαδικασίας, λόγω κατεπειγουσών αναγκών.

Λόγω δημοτικών εκλογών, άλλαξε ο Δήμαρχος που του ανέθεσε τα έργα, και ο νέος Δήμαρχος αρνήθηκε τις συμβάσεις έργων και την πληρωμή των εργολαβικών αμοιβών.

Ασκήθηκαν, επομένως αγωγές κατά του Δήμου για την πληρωμή των αντίστοιχων εργολαβικών αμοιβών. Και εκδόθηκαν οι αποφάσεις του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, με τις οποίες υποχρεώθηκε ο Δήμος στην πληρωμή των χρηματικών ποσών, νομιμότοκα.

Παρατίθεται αναλυτικά η μία από τις αποφάσεις.

Αριθμός απόφασης:Α315/2026

ΤΟ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

Τμήμα

Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του στις …. 2025, ημέρα Πέμπτη και ώρα 11 π.μ., με δικαστές τους: …, ως Προεδρεύοντα, δυνάμει της ……2025 πράξης της Προέδρου του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά (εισηγητή),  ….. και ……., Εφέτες Διοικητικών Δικαστηρίων ΔΔ και γραμματέα την ……., δικαστική υπάλληλο,

γ ι α να δικάσει την από …..2025 (με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων ….2022) αγωγή

τ o υ ……….. του ……, κατοίκου ……….. , ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσιά του δικηγόρο Μαρία Νικολάου

κ α τ ά του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης με την επωνυμία «Δήμος …….», ο οποίος εδρεύει στο ………. και εκπροσωπείται από τον Δήμαρχο αυτού, που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιό του δικηγόρο ………., με δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.

Κατά τη συζήτηση ο διάδικος που εμφανίστηκε στο ακροατήριο ανέπτυξε τους ισχυρισμούς του και ζήτησε όσα αναφέρονται στα πρακτικά.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.

Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφτηκε κατά το νόμο

Η κρίση του είναι η εξής:

1. Επειδή, με την κρινόμενη αγωγή, η οποία ασκήθηκε κατόπιν χωρισμού του αρχικού από …..2022 (με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων ……2022) δικογράφου, όπως διατάχθηκε με την ….2025 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου και για την οποία καταβλήθηκε το προσήκον, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 274 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (ΦΕΚ 97 Α΄) Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, τέλος δικαστικού ενσήμου μετά των επ’ αυτού συνεισπραττόμενων ποσών, φωτοαντίγραφο του (ενιαίου) δεσμευμένου παραβόλου με στοιχεία «e-Παράβολο ……..» της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με ημερομηνία πληρωμής …..2023, σύμφωνα με σχετική βεβαίωση της τράπεζας Πειραιώς, ποσού …. ευρώ, το οποίο είχε κατατεθεί στο Δικαστήριο ενόψει της συζήτησης της αρχικής (κοινής) με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων ……2022 αγωγής και το οποίο καλύπτει το σύνολο των υποθέσεων που εισήχθησαν με την εν λόγω κοινή αγωγή και, ως εκ τούτου, και την ένδικη υπόθεση], επιδιώκεται να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος, με απόφαση που θα κηρυχθεί προσωρινά εκτελεστή, να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 31.529,32 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, ως συμβατικό τίμημα για το έργο «της επισκευής δικτύου ύδρευσης από ………..», το οποίο, όπως διατείνεται, εκτέλεσε, και δη άρτια και έντεχνα, κατά το χρονικό διάστημα από …. έως …., δυνάμει της …. από …….2018 σύμβασης έργου, η οποία συνάφθηκε προφορικά ανάμεσα στον ίδιο και τον εναγόμενο Δήμο. Άλλως και επικουρικώς, το ως άνω ποσό ζητείται με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού. Το ανωτέρω ποσό, εξάλλου, ζητείται με τον νόμιμο τόκο.

2. Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 175 του ν. 4412/2016, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του, η εκδίκαση όλων των διαφορών που ανακύπτουν κατά την εκτέλεση δημοσίων έργων, ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα της σύμβασης ως διοικητικής ή ως ιδιωτικού δικαίου και τον χρόνο σύναψης αυτής, υπάγεται στα διοικητικά εφετεία. Ενόψει των ανωτέρω, η ένδικη διαφορά, η οποία ανέκυψε από την εκτέλεση, όπως ισχυρίζεται ο ενάγων, του έργου «της επισκευής δικτύου ύδρευσης ……..» που φέρεται να του ανατέθηκε με προφορική συμφωνία μεταξύ του ίδιου και του εναγομένου Δήμου, υπάγεται στην δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων και στην αρμοδιότητα του παρόντος Διοικητικού Εφετείου, στην περιφέρεια του οποίου φέρεται να εκτελέστηκε το έργο. Κατά συνέπεια, η κρινόμενη αγωγή αρμοδίως φέρεται προς εκδίκαση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου. Η αγωγή αυτή άλλωστε, αντίθετα από όσα προβάλλει ο εναγόμενος Δήμος με το από ……2025 παραδεκτώς κατατεθέν υπόμνημά του, παρίσταται ορισμένη, κατά την έννοια του άρθρου 73 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, καθόσον στο δικόγραφο αυτής καθορίζεται η έννομη σχέση από την οποία απορρέει η ένδικη αξίωση, εκτίθενται σαφώς τα πραγματικά περιστατικά και οι λόγοι που, κατά τον ενάγοντα, θεμελιώνουν την αξίωση, ενώ εμπεριέχεται σαφώς καθορισμένο αίτημα. Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αγωγή ασκείται εν γένει παραδεκτώς και πρέπει να εξεταστεί κατά τον νόμο και την ουσία.3. Επειδή, στο άρθρο 130 του ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας – δημόσιο λογιστικό», ορίζεται ότι: «Για το κύρος σύμβασης του Δημοσίου με αντικείμενο αξίας μεγαλύτερης των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ ή που γεννά διαρκή υποχρέωση αυτού, απαιτείται η κατάρτισή της να γίνει με ιδιωτικό τουλάχιστον έγγραφο. Επί σύμβασης, η αποδοχή της πρότασης δύναται να γίνει και με χωριστό έγγραφο, η από τον αντισυμβαλλόμενο όμως του Δημοσίου εκπλήρωση της παροχής του αίρει την εκ της έλλειψης του γραπτού τύπου της αποδοχής ακυρότητα της σύμβασης». Από τη διάταξη αυτή, η οποία εφαρμόζεται αναλόγως και στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, συνάγεται ότι ο τύπος του ιδιωτικού εγγράφου, που απαιτείται για τις καταρτιζόμενες για λογαριασμό του Δημοσίου ή οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης συμβάσεις, είναι συστατικός και όχι αποδεικτικός, γι’ αυτό και η έλλειψή του καθιστά άκυρη τη σύμβαση, με συνέπεια αυτή να θεωρείται ως μη γενόμενη (άρθρο 180 του Αστικού Κώδικα). Η ακυρότητα από την έλλειψη του τύπου λαμβάνεται υπόψη (και) αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, διότι οι διατάξεις περί τύπου είναι δημόσιας τάξης. Επομένως, η σύμβαση που συνάπτει οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης για την ανάθεση ή εκτέλεση εργασίας ή έργου, σε κάθε περίπτωση, δηλαδή είτε κατόπιν διαγωνισμού, είτε απευθείας μετά από πρόχειρο διαγωνισμό ή και χωρίς διαγωνισμό, με απευθείας ανάθεση, πρέπει να περιβληθεί τον (συστατικό) τύπο του ιδιωτικού εγγράφου, η μη τήρηση του οποίου επιφέρει την κατά τα ανωτέρω απόλυτη ακυρότητα της σύμβασης.
3. Επειδή, περαιτέρω, στο άρθρο 904 του Αστικού Κώδικα ορίζεται ότι: «Όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η υποχρέωση αυτή γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεώστητης ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη», ενώ, στο άρθρο 908 εδ. α΄ του ίδιου Κώδικα ορίζεται ότι: «Ο λήπτης οφείλει να αποδώσει το πράγμα που έλαβε ή το αντάλλαγμα που τυχόν έλαβε από αυτό». Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι, για να θεμελιωθεί απαίτηση με βάση τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, θα πρέπει η άμεση περιουσιακή μετακίνηση προς τον λαβόντα να επήλθε χωρίς νόμιμη αιτία, δηλαδή αιτία που δεν έχει πηγή σύμβαση ή το νόμο, είτε για νόμιμη αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή είναι παράνομη ή ανήθικη. Σε κάθε περίπτωση το βάρος της απόδειξης για την ύπαρξη και την έκταση του πλουτισμού το φέρει ο ενάγων.
4. Επειδή στην προκείμενη περίπτωση, ο ενάγων, εργολάβος τεχνικών έργων με έδρα τον ….., εκθέτει στην αγωγή του ότι στις ….2018, κατόπιν προφορικής συμφωνίας που ο ίδιος συνήψε με τον εναγόμενο Δήμο, ανέλαβε την εκτέλεση του έργου «της επισκευής δικτύου ύδρευσης …..», έναντι εργολαβικής αμοιβής, η οποία ορίστηκε σε 25.426,87 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 24 % (ήτοι ύψους 6.102,45 ευρώ) και συνολικά 31.529,32 ευρώ, ότι η ανάθεση στον ίδιο του εν λόγω έργου έγινε απευθείας και χωρίς τήρηση νόμιμης διαδικασίας λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, και ότι ο ίδιος, στο πλαίσιο εκτέλεσης της εν λόγω προφορικής σύμβασης, προέβη, κατά το χρονικό διάστημα από …2018 έως ….2018, στις ακόλουθες εργασίες: …….. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, αν και εκτέλεσε προσηκόντως το εν λόγω έργο, ο Δήμος δεν του κατέβαλε τη συμφωνηθείσα αμοιβή. Όπως επισημαίνει, δεν έγινε μεν επιμέτρηση εργασιών από την Τεχνική Υπηρεσία του εναγομένου Δήμου, για τον λόγο ότι η εν λόγω Υπηρεσία είχε αποδυναμωθεί από προσωπικό εξαιτίας της κινητικότητας και της τοποθέτησης υπαλλήλων της σε άλλους Δήμους, πλην όμως το έργο παραδόθηκε στον εναγόμενο Δήμο στις ….2018, και εκδόθηκε από τον τότε Δήμαρχο αυτού, …..2019 βεβαίωση (η οποία πάντως, πέραν του ένδικου, αφορούσε και τα υπόλοιπα από τα προαναφερόμενα παρόμοια έργα). Ενόψει αυτών, ζητά να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος να του καταβάλει το προαναφερόμενο συνολικό ποσό των 31.529,32 ευρώ που αναλογεί στο συμβατικό τίμημα, με βάση τις διατάξεις περί ενδοσυμβατικής ευθύνης, άλλως και επικουρικώς με βάση τις αντίστοιχες περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, εντόκως. Τα ανωτέρω αναπτύσσει και με το από …..2025 παραδεκτώς κατατεθέν υπόμνημά του, επικαλούμενος και προσκομίζοντας,προς απόδειξη της πραγματικής βάσης της αγωγής του, τα εξής στοιχεία: 1) ….. 2) ….. 3) ….. 4) …. 5) …. 6) …..6. Επειδή, από την άλλη, ο εναγόμενος Δήμος με το προαναφερόμενουπόμνημά του προβάλλει ότι ο ενάγων δεν αποδεικνύει ούτε τη σύναψη της προφορικής σύμβασης που ο ίδιος επικαλείται με την αγωγή, ούτε την εκτέλεση των εργασιών που η σύμβαση αυτή φέρεται να αφορά, ούτε, τέλος, το κόστος τους. Σε κάθε περίπτωση, όπως υποστηρίζει, η ένδικη αξίωση έχει υποπέσει στην πενταετή παραγραφή της παρ. 1 του άρθρου 140 του ν. 4270/2014.

   7. Επειδή, καταρχάς, ενόψει του ότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 130 του ν. 4270/2014, που εκτίθεται στη σκέψη 3 και η οποία, κρίνει ότι η κύρια βάση της αγωγής, με έρεισμα προφορική συμφωνία με τον εναγόμενο Δήμο, είναι απορριπτέα, λόγω της ακυρότητας της σύμβασης που επικαλείται ο ενάγων. Αντιθέτως, η αγωγή αυτή, ασκείται νομίμως κατά το μέρος που στηρίζεται στις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού και πρέπει, ως προς την επικουρική βάση, να εξεταστεί ως προς την ουσία.

   8. Επειδή, με το …2025 έγγραφο του Αναπληρωτή Προϊσταμένου του Τμήματος Τεχνικών Υπηρεσιών – Πολεοδομίας & Πολιτικής Προστασίας του Δήμου …., ήτοι του αρμόδιου οργάνου για την παραλαβή εκ μέρους του Δήμου αυτού και τη βεβαίωση καλής εκτέλεσης έργου, βεβαιώνεται ότι ο ενάγων εκτέλεσε το έργο «της επισκευής δικτύου ύδρευσης …» και ότι οι σχετικές εργασίες έχουν εκτελεστεί άρτια και έντεχνα. Από το σύνολο των ανωτέρω στοιχείων, τα οποία επιρρωνύονται και από τις φωτογραφίες που φέρονται να απεικονίζουν εργασίες σε διάφορες φάσεις του επίμαχου έργου, καθώς και από τα φορολογικά στοιχεία, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, αποδεικνύεται τόσο η κατάρτιση της επίμαχης σύμβασης έργου μεταξύ του ενάγοντος και του Δήμου ….., όσο και το περιεχόμενό της, το συμφωνηθέν αντάλλαγμα και η προσήκουσα εκτέλεση αυτής. Ειδικότερα, το περιεχόμενο των εργασιών και το συμφωνηθέν ποσό, ως συμβατικό αντάλλαγμα (25.426,87 ευρώ εργολαβική αμοιβή, πλέον ΦΠΑ 24 % και συνολικά 31.529,32 ευρώ), προκύπτουν τόσο από την ένορκη κατάθεση …, όσο και από τα ανωτέρω έγγραφα του πολιτικού μηχανικού …. Τέλος, ο ισχυρισμός του εναγομένου Δήμου περί παραγραφής της ένδικης αξίωσης παρίσταται ουσία αβάσιμος. Κατόπιν αυτών, προκύπτει τόσο η εκτέλεση του ένδικου έργου, όσο και η ωφέλεια (πλουτισμός) του εναγομένου Δήμου, που συνίσταται στο ποσό που ο ως άνω Δήμος θα δαπανούσε, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, για την εκτέλεση του ένδικου έργου, εάν το ανέθετε με έγκυρη σύμβαση σε άλλον αντισυμβαλλόμενο (31.529,32 ευρώ κατά τα ανωτέρω). Επομένως, πρέπει να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος να καταβάλει στον ενάγοντα το τελευταίο τούτο ποσό, εντόκως από την επομένη της επίδοσης της αρχικής (κοινής) με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων …2022 αγωγής, δηλαδή από ….. 2022, με βάση την προαναφερόμενη έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας ….. και με το επιτόκιο που ορίζεται … Τέλος, το αίτημα του ενάγοντος να κηρυχθεί η παρούσα απόφαση προσωρινά εκτελεστή προβάλλεται αλυσιτελώς, διότι η παρούσα απόφαση δεν υπόκειται σε έφεση (άρθρο 6 παρ. 2 α΄ του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας) και, ως εκ τούτου, αποτελεί τίτλο εκτελεστό κατά το άρθρο 199 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα.

   9. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν, η κρινόμενη αγωγή πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος να καταβάλει στον ενάγοντα, το συνολικό ποσό των 31.529,32 ευρώ, εντόκως από την επίδοση της αρχικής (κοινής) με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων …2022 αγωγής, ήτοι από ….2022, μέχρι την εξόφληση και με το επιτόκιο που ορίζεται … Τέλος, πρέπει η δικαστική δαπάνη να συμψηφιστεί ανάμεσα στους διαδίκους (άρθρο 275 παρ. 1 γ΄ του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται εν μέρει την αγωγή.

Υποχρεώνει τον εναγόμενο Δήμο να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των τριάντα μίας χιλιάδων πεντακοσίων είκοσι εννέα ευρώ και τριάντα δύο λεπτών του ευρώ (31.529,32 ευρώ), εντόκως από την επίδοση της αρχικής (κοινής) με αριθμ. βιβλ. ενδ. μέσων ….2022 αγωγής, ήτοι από ….2022, μέχρι την εξόφληση και με το επιτόκιο που ορίζεται ….

Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη ανάμεσα στους διαδίκους.

Η διάσκεψη έγινε στον Πειραιά στις ….2026.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ

Η απόφαση δημοσιεύτηκε στον Πειραιά σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις ….2026 με τη σύνθεση που αναγράφεται στα πρακτικά.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ                                      Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ