Αφαίρεση της άσκησης γονικής μέριμνας ανηλίκων τέκνων από τον ένα γονέα

Αφαίρεση της άσκησης γονικής μέριμνας ανηλίκων τέκνων από τον ένα γονέα και η ανάθεση της αποκλειστικά στον άλλο γονέα με δικαστική απόφαση

Μετά τη λύση του γάμου, λόγω πλήρους αποχής του πατέρα από την άσκηση του πατρικού του ρόλου και απόλυτης αδιαφορίας του προς τα ανήλικα τέκνα του, μη ανταποκρινόμενος στα γονεικά του καθήκοντα, η εντολέας μας και μητέρα των ανηλίκων τέκνων, έχοντας την αποκλειστική επιμέλεια τους, ζήτησε με αίτησή της ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την αφαίρεση του συνόλου της άσκησης γονικής μέριμνας από τον πατέρα και την ανάθεση αυτής αποκλειστικά στην ίδια.

Το Δικαστήριο δέχθηκε την αίτηση της εντολέως μας, αφού αποδείχθηκε ότι συντρέχει κακή άσκηση γονικής μέριμνας από τον πατέρα, λόγω σοβαρής παράβασης των καθηκόντων του που απορρέουν από το λειτούργημά του ως γονέα, με τη μορφή της ολικής μη ανταπόκρισής του σε αυτά και της πλήρους αδιαφορίας του για όλες τις εκφάνσεις της ζωής των τέκνων του, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον επτά ετών.

Έτσι κρίθηκε αναγκαία, για το συμφέρον των ανηλίκων τέκνων, η αφαίρεση της άσκησης της γονικής μέριμνάς τους ολικά από τον πατέρα τους και η ανάθεση του συνόλου αυτής αποκλειστικά στην μητέρα τους, η οποία μεριμνά για την ύπαρξη ασφαλούς και αρμονικού οικογενειακού περιβάλλοντος και την ψυχοσωματική και πνευματική τους ανάπτυξη, έχοντας αφοσιωθεί σε αυτό.

Παρατίθεται αναλυτικά η απόφαση.

ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΟΥΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ

3285/2025

ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τη Δικαστή Αναστασία Βοΐτσΐδου, Πρωτόδικη, την οποία όρισε ο Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του Πρωτοδικείου Αθηνών, και από τη Γραμματέα …..

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ κεκλεισμένων των θυρών στο ακροατήριό του στις 28 Απριλίου 2025, για να δικάσει την με γενικό και ειδικό, αντίστοιχα, αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου …../2025 και …../2025 αίτηση, με αντικείμενο την αφαίρεση της άσκησης της γονικής μέριμνας ανηλίκων:

ΤΗΣ ΑΙΤΟΥΣΑΣ: …………, κατοίκου ……, με Α.Φ.Μ. …….., η οποία παραστάθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου της Μαρίας Νικολάου, Δ.Σ. Πειραιώς.

ΤΟΥ ΚΑΘ’ ΟΥ Η ΑΙΤΗΣΗ: ……….., κατοίκου ………., με Α.Φ.Μ. …….., ο οποίος παραστάθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου μετά του πληρεξούσιου δικηγόρου του …….., Δ.Σ. Πειραιώς.

Η αιτούσα ζητεί να γίνει δεκτή η από ……2025 αίτησή της, η οποία κατατέθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου στις …..2025, προσδιορίστηκε της συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο και εγγράφηκε στο τηρούμενο πινάκιο.

ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1510 παρ. 1 και 1532 ΑΚ συνάγεται ότι σε περίπτωση που κάποιος από τους γονείς παραβαίνει τα επιβαλλόμενα από το λειτούργημα της γονικής μέριμνας καθήκοντα για την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου ή τη διοίκηση της περιουσίας του ή ασκεί το λειτούργημα αυτό καταχρηστικά ή δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί σε αυτό, το Δικαστήριο μπορεί, μετά από αίτηση του άλλου γονέα, των πλησιέστερων συγγενών του τέκνου, του εισαγγελέα ή και αυτεπάγγελτα, να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο, ιδίως δε, να αφαιρέσει από τον ένα γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας ολικά ή μερικά και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο ή, αν συντρέχουν και στο πρόσωπο αυτού οι ως άνω προϋποθέσεις, να αναθέσει την επιμέλεια του τέκνου ολικά ή μερικά σε τρίτον ή να διορίσει επίτροπο. Από τη δεύτερη ως άνω διάταξη προκύπτει με σαφήνεια ότι για την αφαίρεση, λόγω κακής άσκησης, της γονικής μέριμνας, που ενδιαφέρει τη δημόσια τάξη και το κοινωνικό συμφέρον, τίθενται διαζευκτικά οι παρακάτω προϋποθέσεις, ήτοι 1) παράβαση καθηκόντων που επιβάλει το λειτούργημα, 2) καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματος ή 3) αδυναμία ανταπόκρισης σε αυτό. Όμως, απόλυτος εννοιολογικός διαχωρισμός των ως άνω περιπτώσεων κακής άσκησης της γονικής μέριμνας είναι ως επί το πλείστον ανέφικτος, αφού οι πιο πάνω περιπτώσεις αλληλοεπικαλύπτονται. Έτσι, η καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματος αποτελεί ταυτόχρονα και παράβαση των καθηκόντων του γονέα, που από το λειτούργημα επιβάλλονται. Ειδικότερα, παράβαση των καθηκόντων του γονέα συνιστά η πλημμελής εκπλήρωση των καθηκόντων αυτών με μέτρο κρίσης το οικονομικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδό του. Καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματος του γονέα συνιστά η άσκηση της επιμέλειας του προσώπου του τέκνου κατά τρόπο αντίθετο ή μη εναρμονιζόμενο προς το σκοπό του, με αποτέλεσμα να διακυβεύονται τα προσωπικά συμφέροντα του τέκνου. Η καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματος της γονικής μέριμνας είναι δυνατό να εκδηλωθεί με θετική ενέργεια, δηλαδή με πράξη ή με παράλειψη άσκησης των καθηκόντων του γονέα. Όμως, η κρίση για το αν συντρέχει κατάχρηση του δικαιώματος της γονικής μέριμνας θα πρέπει να στηριχθεί όχι σε μεμονωμένες πράξεις ή παραλείψεις του γονέα, αλλά σε μια εκτίμηση της συνολικής συμπεριφοράς του έναντι του τέκνου, εκτός εάν μια μεμονωμένη πράξη ή παράλειψη είναι τόσο βαριά, ώστε να αρκεί για να στηρίξει γενική (αρνητική) κρίση. Έτσι, καταχρηστικά, κατά τα ανωτέρω, ασκείται η επιμέλεια τέκνου αν ο έχων την επιμέλεια γονέας παραβαίνει τα καθήκοντα του εκ της επιμέλειας, με κίνδυνο να επιφέρει ως συνέπεια βλάβη στην ψυχική ή σωματική ανάπτυξη του τέκνου (βλ. ΑΠ 537/2012, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ). Στην προκειμένη περίπτωση, με την υπό κρίση αίτησή της η αιτούσα εκθέτει ότι με τον καθ’ ου, πρώην σύζυγό της, έχουν αποκτήσει τρία τέκνα, εκ των οποίων τα δύο είναι ανήλικα. Ότι ο τελευταίος, κατά τα ειδικώς περιγραφόμενα σε αυτήν, από το 2018 δεν επιθυμεί να έχει οποιαδήποτε επικοινωνία με τα τέκνα τους και επιδεικνύει απόλυτη αδιαφορία, μη ανταποκρινόμενος στα καθήκοντά του που απορρέουν εκ του γονεϊκού του ρόλου, περιλαμβανομένης της υποχρέωσής του για καταβολή της συνεισφοράς του στη διατροφή τους. Με βάση αυτό το ιστορικό ζητεί, ως ασκούσα την επιμέλεια των τέκνων της, να αφαιρεθεί από τον καθ’ ου η γονική μέριμνα των δύο ανήλικων τέκνων τους, …….. και ……… Τέλος, ζητεί να καταδικαστεί ο καθ’ ου στην πληρωμή των δικαστικών της εξόδων. Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα, η υπό κρίση αίτηση παραδεκτά εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (άρθ. 739, 740 παρ. 1, 747 παρ. 1 ΚΠολΔ), κατά την προκειμένη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας και είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1510, 1511 παρ. 2, 1518, 1532 και 1533 ΑΚ. Θα πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς και την ουσιαστική της βασιμότητα, δεδομένου του ότι ακριβές αντίγραφό της, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προκειμένου να παραστεί κατά την τελευταία επιδόθηκε νομότυπα στον, παριστάμενο, πάντως, κατά τη συζήτησή της, καθ’ ου (βλ. την υπ’ αριθ. …../…..2025 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών …….), καθώς και στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών (βλ. την υπ’ αριθ. …../….2025 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών ……). Σημειώνεται ότι δεν προσκομίζεται έκθεση της αρμόδιας κοινωνικής υπηρεσίας του 1533 παρ. 3 ΑΚ, ωστόσο, το δικαστήριο προχωρά στην κρίση της υπόθεσης χωρίς αυτήν, καθ’ όσον η ανωτέρω έκθεση είναι απαραίτητη μόνο όταν το δικαστήριο αποφασίζει την ανάθεση της άσκησης της γονικής μέριμνας σε τρίτο, προκειμένου να ελεγχθεί το ήθος, οι βιοτικές συνθήκες και η εν γένει καταλληλότητά του, ενώ, ακόμη και αν η ανωτέρω έκθεση δεν υποβληθεί, το δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 19 παρ. 4 του Ν. 2521/1997, δικάζει χωρίς αυτήν (βλ. ΑΠ 1953/2006, ΤΝΠ ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ). Συνεπώς, η μη προσαγωγή της στην παρούσα υπόθεση, όπου ζητείται η ανάθεση της άσκησης της γονικής μέριμνας αποκλειστικά στην μητέρα, δεν δημιουργεί τυπικό απαράδεκτο για τη συζήτηση της υπόθεσης και την έκδοση σχετικής απόφασης. Τέλος, σημειώνεται ότι διατάχθηκε αυτεπαγγέλτως η διεξαγωγή της συνεδρίασης κεκλεισμένων των θυρών του Δικαστηρίου τούτου διότι κρίθηκε πως συντρέχουν, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις των άρθρων 93 παρ. 2 του Συντάγματος και 114 ΚΠολΔ, ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής των διαδίκων και κυρίως των ανήλικων τέκνων τους, καθ’ όσον για την κρίση επί της σχετικής υπόθεσης αναδεικνύονται και επιμέρους πτυχές της οικογενειακής ζωής τους (βλ. ΑΠ 1971/2008, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).

Από την ανωμοτί κατάθεση της αιτούσας στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, καταχωρηθείσα στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης του τελευταίου, από όλα τα έγγραφα τα οποία η τελευταία προσκομίζει (ο καθ’ ου δεν προσκομίζει έγγραφα), από τα όσα ρητά ή σιωπηρά συνομολογούν οι διάδικοι, και από τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής, τα οποία λαμβάνονται και αυτεπαγγέλτως υπόψη, αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Οι διάδικοι τέλεσαν στις ….. νόμιμο πολιτικό γάμο, στα …… Αττικής, συνταχθείσας σχετικώς τη με στοιχεία …… ληξιαρχικής πράξης γάμου του Ληξιαρχείου Δήμου ……., κατά τη διάρκεια του οποίου απέκτησαν τρία τέκνα: την ………, γεννηθείσα στις ………, την ………, γεννηθείσα στις ……. στον Δήμο Αθηναίων (ληξιαρχική πράξη γέννησης με στοιχεία αριθμού/τόμου/έτους ……..), και τον ……, γεννηθέντα τις ……. στον Δήμο Αθηναίων (ληξιαρχική πράξη γέννησης με στοιχεία αριθμού/τόμου/έτους ……..). Το Νοέμβριο …… η έγγαμη συμβίωσή τους διασπάστηκε οριστικά και δυνάμει της υπ’ αριθ……/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (τακτικής διαδικασίας), έχουσας καταστεί αμετάκλητη, απαγγέλθηκε η λύση του γάμου τους. Ήδη από την έναρξη της ως άνω διάστασης η αιτούσα ζει με τα τέκνα τους, ενώ, αρχικά με την υπ’ αριθ. …./2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, της ανατέθηκε προσωρινά, και εν συνεχεία, με την, ήδη αμετάκλητη, υπ’ αριθ. …../2020 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, ειδικής διαδικασίας, της ανατέθηκε αποκλειστικά η οριστική άσκηση της επιμέλειας τους. Επιπλέον, με την τελευταία αναγνωρίστηκε η υποχρέωση του καθ’ ου να της καταβάλει, ως ασκούσα την επιμέλεια των τέκνων τους, το ποσό των …… ευρώ μηνιαίως για λογαριασμό της, ήδη ενήλικης, ……., το ποσό των ……. ευρώ μηνιαίως για λογαριασμό της ……. και των …….. ευρώ για λογαριασμό του ……, νομιμοτόκως, για το χρονικό διάστημα από …..2017 έως ….2020. Είχε προηγηθεί ο προσωρινός καθορισμός της υποχρέωσης του καθ’ ου για συνεισφορά στη διατροφή των τέκνων δυνάμει της υπ’ αριθ. …./2018 απόφασης του ίδιου Δικαστηρίου, διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, με την οποία, συγκεκριμένα, είχε υποχρεωθεί ο ανωτέρω να καταβάλει τα ίδια ως άνω χρηματικά ποσά μηνιαίως στην αιτούσα, για λογαριασμό των, τριών τότε ανήλικων, τέκνων τους. Εντούτοις, ο καθ’ ου η αίτηση, πέραν της ολικής μη εκπλήρωσης της, δικαστικώς καθορισθείσας, υποχρέωσής του προς καταβολή της συνεισφοράς του για διατροφή, από το 2018 επιδεικνύει όλως αδιάφορη στάση απέναντι στα τέκνα του και έκτοτε δεν έχει αναπτύξει οποιαδήποτε επικοινωνία μαζί τους, ούτε καν τηλεφωνική, χωρίς να γίνεται επίκληση τυχόν παρεμπόδισης από την πλευρά της μητέρας τους και παρά τη ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας του με αυτά δυνάμει της υπ’ αριθ. …./2018 απόφασης ασφαλιστικών μέτρων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Επιπρόσθετα, καθώς μεταβάλει συχνά τους τόπους εργασίας και κατοικίας του, χωρίς ενημέρωση, η επικοινωνία μαζί του έχει καταστεί ουσιαστικά αδύνατη, τούτο δε προξενεί προβλήματα στη ρύθμιση ζητημάτων που ανακύπτουν στην καθημερινότητα των τέκνων και κυρίως για διαδικαστικά ζητήματα σχετιζόμενα με την εκπαίδευσή τους, στα οποία απαιτείται τυπικώς η συναίνεσή του. Αναγνωρίζοντας προφανώς ο ίδιος ο καθ’ ου την πρόδηλη μη ανταπόκρισή του στα καθήκοντα που απορρέουν από το γονεϊκό λειτούργημα, στις …..2025 καταρτίστηκε μεταξύ των διαδίκων ιδιωτικό συμφωνητικό, που φέρει βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής τους από υπάλληλο του ΚΕΠ Δήμου ……, με αντικείμενο την ανάθεση του συνόλου της γονικής μέριμνας των δύο ανήλικων τέκνων τους στην ήδη αιτούσα μητέρα τους, ενώ και με τις κατατεθείσες προτάσεις του ο καθ’ ου δηλώνει τη συναίνεσή του στην αιτούμενη αφαίρεση της τελευταίας από τον ίδιο. Τα τελευταία προφανώς συναξιολογούνται από το δικαστήριο για τον σχηματισμό κρίσης ως προς το αληθινό συμφέρον των τέκνων και τη ρύθμιση ως προς την γονική τους μέριμνα, που το εξυπηρετεί. Βάσει όλων των ανωτέρω, η περιγραφείσα συμπεριφορά του καθ’ ου η αίτηση συνιστά, σύμφωνα και με τα διαλαμβανόμενα στην προηγηθείσα μείζονα σκέψη, σοβαρή παράβαση των καθηκόντων του που απορρέουν από το λειτούργημά του ως γονέα, με τη μορφή της ολικής μη ανταπόκρισής του σε αυτά και της πλήρους αδιαφορίας του για όλες τις εκφάνσεις της ζωής των τέκνων του, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον επτά ετών. Κρίνεται δε αναγκαία, για το συμφέρον των τελευταίων, η αφαίρεση της άσκησης της γονικής μέριμνάς τους ολικά από τον καθ’ ου η αίτηση πατέρα τους  και η ανάθεση του συνόλου αυτής αποκλειστικά στην αιτούσα μητέρα τους, η οποία μεριμνά για την ύπαρξη ασφαλούς και αρμονικού οικογενειακού περιβάλλοντος και την ψυχοσωματική και πνευματική τους ανάπτυξη, έχοντας αφοσιωθεί σε αυτό. Σημειώνεται ότι η επιλογή του ανωτέρω μέτρου, κατά τις επιταγές της διάταξης του άρθρου 1532 παρ. 2 ΑΚ, έγινε λαμβάνοντας υπόψη αφενός την αρχή της αναλογικότητας, αφετέρου το συμφέρον των τέκνων, το προσφορότερο και αποτελεσματικότερο μέτρο για τη ρύθμιση του εν λόγω ζητήματος, δεδομένης της πλήρους αποχής του καθ’ ου από την άσκηση του πατρικού του ρόλου.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, θα πρέπει η υπό κρίση αίτηση να γίνει δεκτή και ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο διατακτικό. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα της αιτούσας θα πρέπει να επιβληθούν, λόγω της νίκης της, σε βάρος του καθ’ ου, κατά ουσιαστική παραδοχή του νόμιμου περί τούτου αιτήματος της και τα ειδικώς οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας (άρθ. 176, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΔΙΚΑΖΕΙ κατ’ αντιμωλία των διαδίκων.

ΔΕΧΕΤΑΙ την αίτηση.

ΑΦΑΙΡΕΙ από τον καθ’ ου η αίτηση ολικά την άσκηση της γονικής μέριμνας των ανήλικων τέκνων των διαδίκων, ….. και ….., γεννηθέντων, αντίστοιχα, στις …… και στις …… στον Δήμο Αθηναίων, και αναθέτει την άσκηση του συνόλου της τελευταίας αποκλειστικά στην αιτούσα μητέρα τους.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τα δικαστικά έξοδα της αιτούσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τετρακοσίων (400) ευρώ, σε βάρος του καθ’ ου η αίτηση.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίστηκε και δημοσιεύτηκε στην Αθήνα, στο ακροατήριό του σε έκτακτη δημόσια συνεδρίασή του, στις 27 Ιουνίου 2025.

Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ                                                                           Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ