Οι οικογενειακές υποθέσεις δεν μοιάζουν με καμία άλλη. Πίσω από κάθε δικόγραφο υπάρχουν παιδιά, σπίτια, χρόνια κοινής ζωής και συναισθήματα που δεν χωρούν σε νομικούς όρους. Το ζητούμενο για εμάς δεν είναι η «νίκη» στο ακροατήριο, αλλά μια ρύθμιση που θα λειτουργεί στην πράξη για τα επόμενα χρόνια: βιώσιμη, δίκαιη και, πάνω από όλα, σύμφωνη με το συμφέρον των παιδιών. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται νομική ακρίβεια, γνώση της νομολογίας των δικαστηρίων της Αθήνας, ψυχραιμία στις διαπραγματεύσεις και αποφασιστικότητα όταν η αντιδικία είναι αναπόφευκτη.
Το Δικηγορικό Γραφείο Μαρία Νικολάου χειρίζεται οικογενειακές υποθέσεις επί σειρά ετών, από το συναινετικό διαζύγιο μέχρι τις πιο σύνθετες διαφορές επιμέλειας, διατροφής και αποκτημάτων, καθώς και υποθέσεις με στοιχεία αλλοδαπότητας. Στις αποφάσεις που δημοσιεύουμε στα «Νέα» της ιστοσελίδας μας –μεταξύ των οποίων η πρώτη απόφαση που διέταξε συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία παρά την άρνηση του άλλου γονέα– αποτυπώνεται ο τρόπος που δουλεύουμε.
Συναινετικό διαζύγιο. Από τον ν. 4509/2017 το συναινετικό διαζύγιο δεν περνά πλέον από το δικαστήριο: οι σύζυγοι, ο καθένας με δικό του δικηγόρο, υπογράφουν έγγραφη συμφωνία λύσης του γάμου, η οποία, αν υπάρχουν ανήλικα τέκνα, ρυθμίζει υποχρεωτικά την επιμέλεια, την επικοινωνία και τη διατροφή τους για τουλάχιστον δύο έτη (άρθρο 1441 ΑΚ). Η συμφωνία επικυρώνεται με συμβολαιογραφική πράξη ή ηλεκτρονικά, μέσω της σχετικής πλατφόρμας του gov.gr, και ο γάμος λύεται με την κατάθεση αντιγράφου της πράξης στο ληξιαρχείο. Η διαδικασία ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η ουσιαστική δουλειά του δικηγόρου εδώ είναι η διαπραγμάτευση και η σύνταξη μιας συμφωνίας που δεν θα δημιουργήσει νέες διαφορές αύριο.
Διαζύγιο με αντιδικία. Όταν δεν υπάρχει συμφωνία, ο γάμος λύεται με δικαστική απόφαση ύστερα από αγωγή διαζυγίου, είτε λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης (άρθρο 1439 ΑΚ) –ο οποίος τεκμαίρεται σε περιπτώσεις διγαμίας, μοιχείας, εγκατάλειψης, επιβουλής της ζωής και ενδοοικογενειακής βίας– είτε λόγω διετούς διάστασης, οπότε ο κλονισμός τεκμαίρεται αμάχητα. Η αγωγή εκδικάζεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών (άρθρα 592 επ. ΚΠολΔ).
Ακύρωση γάμου. Αναλαμβάνουμε επίσης αγωγές ακύρωσης γάμου (άρθρα 1372 επ. ΑΚ) και υποθέσεις αναγνώρισης στην Ελλάδα αλλοδαπών αποφάσεων διαζυγίου.
Ο ν. 4800/2021 άλλαξε ριζικά το τοπίο. Κατά το άρθρο 1513 ΑΚ, μετά το διαζύγιο ή τη διάσταση οι γονείς εξακολουθούν από κοινού να ασκούν τη γονική μέριμνα, ενώ κατά το άρθρο 1514 ΑΚ, αν δεν συμφωνήσουν, το δικαστήριο μπορεί να κατανείμει την επιμέλεια μεταξύ τους, να την αναθέσει αποκλειστικά στον έναν ή να ορίσει εναλλασσόμενη κατοικία του παιδιού. Κριτήριο είναι πάντοτε το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου (άρθρο 1511 ΑΚ), το οποίο κρίνεται με βάση την ικανότητα και την πρόθεση κάθε γονέα να σέβεται τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά του στο παρελθόν, τη σταθερότητα του περιβάλλοντος και τη γνώμη του ίδιου του παιδιού, ανάλογα με την ωριμότητά του. Πριν από την προσφυγή στο δικαστήριο προηγείται, κατά κανόνα, υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης (ν. 4640/2019).
Στην πράξη αναλαμβάνουμε αγωγές και αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων για ανάθεση ή κατανομή της επιμέλειας, για συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία ή χρονική κατανομή, για μεταρρύθμιση παλαιότερων ρυθμίσεων λόγω μεταβολής των συνθηκών (άρθρο 1536 ΑΚ), για αφαίρεση της γονικής μέριμνας λόγω κακής άσκησης (άρθρα 1532-1533 ΑΚ), καθώς και υποθέσεις μετοίκησης του παιδιού στο εξωτερικό, όπου απαιτείται συμφωνία των γονέων ή δικαστική άδεια.
Ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το παιδί έχει δικαίωμα και υποχρέωση προσωπικής επικοινωνίας μαζί του (άρθρο 1520 ΑΚ). Μετά τον ν. 4800/2021, τεκμαίρεται ότι η επικοινωνία πρέπει να καλύπτει το ένα τρίτο του συνολικού χρόνου του παιδιού, εκτός αν ο γονέας ζητεί λιγότερο ή συντρέχουν σοβαροί λόγοι (ιδίως κακή άσκηση του δικαιώματος ή ενδοοικογενειακή βία). Η παρεμπόδιση της επικοινωνίας από τον άλλο γονέα έχει συνέπειες: χρηματικές ποινές και προσωπική κράτηση κατά την εκτέλεση της απόφασης (άρθρο 950 ΚΠολΔ), λόγο μεταρρύθμισης της επιμέλειας, ακόμη και ποινική ευθύνη (άρθρο 169Α ΠΚ, παραβίαση δικαστικής απόφασης). Αναλαμβάνουμε τη ρύθμιση της επικοινωνίας με αγωγή ή ασφαλιστικά μέτρα, καθώς και την εκτέλεση αποφάσεων που δεν τηρούνται.
Διατροφή ανήλικων τέκνων. Και οι δύο γονείς υποχρεούνται να συνεισφέρουν στη διατροφή του παιδιού ανάλογα με τις δυνάμεις τους (άρθρα 1485-1493 ΑΚ). Το ύψος της προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του παιδιού, όπως προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του (στέγαση, διατροφή, ένδυση, εκπαίδευση, ιατρική περίθαλψη, δραστηριότητες), και τα εισοδήματα και την περιουσία κάθε γονέα· η προσωπική φροντίδα που προσφέρει ο γονέας με τον οποίο διαμένει το παιδί υπολογίζεται ως μέρος της δικής του συνεισφοράς. Η διατροφή οφείλεται από την επίδοση της αγωγής και αναπροσαρμόζεται όταν μεταβληθούν οι συνθήκες.
Διατροφή ενήλικου τέκνου που σπουδάζει ή δεν μπορεί να αυτοδιατραφεί, διατροφή συζύγου κατά τη διάσταση (άρθρο 1391 ΑΚ) και μετά το διαζύγιο (άρθρα 1442-1445 ΑΚ), καθώς και διατροφή γονέα από τα τέκνα του.
Μη καταβολή διατροφής. Όταν ο υπόχρεος δεν πληρώνει, αναλαμβάνουμε την αναγκαστική εκτέλεση (κατάσχεση μισθού, τραπεζικών λογαριασμών και ακινήτων) και την ποινική δίωξη για παραβίαση της υποχρέωσης διατροφής (άρθρο 358 ΠΚ).
Στις οικογενειακές διαφορές ο χρόνος σπανίζει. Με αίτηση ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 682 επ., 735 ΚΠολΔ) ρυθμίζονται προσωρινά, μέσα σε λίγες εβδομάδες, η επιμέλεια, η επικοινωνία, η διατροφή και η χρήση της οικογενειακής στέγης, ενώ σε κατεπείγουσες περιπτώσεις ο δικαστής μπορεί να εκδώσει προσωρινή διαταγή την ίδια ή την επόμενη ημέρα. Πρόκειται για το εργαλείο που χρησιμοποιούμε συχνότερα, καθώς η προσωρινή ρύθμιση διαμορφώνει στην πράξη την κατάσταση μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης.
Αν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί, ή αν οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση περισσότερο από τρία χρόνια, ο σύζυγος που συνέβαλε στην αύξηση της περιουσίας του άλλου κατά τη διάρκεια του γάμου δικαιούται να απαιτήσει το μέρος της αύξησης που αντιστοιχεί στη συμβολή του (άρθρο 1400 ΑΚ). Ο νόμος τεκμαίρει ότι η συμβολή ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη, μικρότερη ή καμία· ως συμβολή λογίζεται και η φροντίδα του σπιτιού και των παιδιών. Η αξίωση είναι χρηματική, παραγράφεται δύο χρόνια μετά τη λύση του γάμου και απαιτεί προσεκτική αποτίμηση της περιουσίας κατά την τέλεση του γάμου και κατά τη λύση του. Αναλαμβάνουμε επίσης τη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης (άρθρο 1393 ΑΚ) και τη διανομή των κοινών περιουσιακών στοιχείων.
Ο ν. 3500/2006, όπως ενισχύθηκε με τους ν. 4531/2018 και 5172/2025, τιμωρεί με αυστηρότερες ποινές τη σωματική βλάβη, την απειλή, την εξύβριση, την παράνομη βία και την προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας όταν τελούνται μεταξύ μελών της οικογένειας, και προβλέπει αυτεπάγγελτη δίωξη, αυτόφωρη διαδικασία και περιοριστικούς όρους (απομάκρυνση του δράστη από την οικογενειακή στέγη, απαγόρευση προσέγγισης). Το θύμα μπορεί παράλληλα να ζητήσει ασφαλιστικά μέτρα από το πολιτικό δικαστήριο (μετοίκηση του δράστη, προσωρινή επιμέλεια και διατροφή). Εκπροσωπούμε θύματα ενδοοικογενειακής βίας σε όλα τα στάδια –από τη μήνυση έως την παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας– καθώς και κατηγορουμένους, ιδίως όταν οι καταγγελίες χρησιμοποιούνται καταχρηστικά ως μέσο πίεσης στη διαφορά επιμέλειας.
Αναλαμβάνουμε κάθε υπόθεση προσωπικά και από την αρχή έως το τέλος: από την πρώτη συνάντηση, όπου καταγράφουμε την πραγματική κατάσταση και τους στόχους σας, μέχρι την εκτέλεση της απόφασης. Σας εξηγούμε με απλά λόγια τι μπορείτε ρεαλιστικά να περιμένετε από το δικαστήριο, πόσο θα διαρκέσει και τι θα κοστίσει. Επιδιώκουμε τη συμφωνία όπου αυτή είναι εφικτή, γιατί μια καλή συμφωνία είναι συνήθως καλύτερη από μια καλή απόφαση, αλλά δεν διστάζουμε να οδηγήσουμε την υπόθεση στο ακροατήριο όταν η άλλη πλευρά δεν σέβεται τα δικαιώματα του εντολέα μας ή των παιδιών. Τηρούμε απόλυτη εχεμύθεια και αντιμετωπίζουμε με ευαισθησία τα παιδιά, που ποτέ δεν πρέπει να γίνονται μέρος της αντιδικίας.
Πόσο διαρκεί ένα συναινετικό διαζύγιο; Συνήθως δύο έως έξι εβδομάδες από την υπογραφή της συμφωνίας, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα του συμβολαιογράφου ή την ηλεκτρονική διαδικασία. Η προετοιμασία της συμφωνίας μπορεί να πάρει περισσότερο, αν υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα επιμέλειας και περιουσίας.
Είναι υποχρεωτική η συνεπιμέλεια; Όχι. Ο νόμος προβλέπει την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας ως κανόνα, αλλά η επιμέλεια –δηλαδή η καθημερινή φροντίδα– μπορεί να ανατεθεί στον έναν γονέα, να κατανεμηθεί ή να ασκείται με εναλλασσόμενη κατοικία, ανάλογα με το τι εξυπηρετεί το παιδί στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Πώς υπολογίζεται η διατροφή του παιδιού; Δεν υπάρχει πίνακας ή ποσοστό. Το δικαστήριο εκτιμά τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού και τις οικονομικές δυνατότητες και των δύο γονέων, και κατανέμει το ποσό ανάλογα. Η τεκμηρίωση των εξόδων και των εισοδημάτων είναι καθοριστική.
Μπορεί να αλλάξει μια απόφαση επιμέλειας ή διατροφής; Ναι, όταν μεταβληθούν ουσιωδώς οι συνθήκες (ηλικία και ανάγκες του παιδιού, εισοδήματα, τόπος κατοικίας, συμπεριφορά των γονέων). Η μεταρρύθμιση ζητείται με νέα αγωγή ή ασφαλιστικά μέτρα.
Τι γίνεται αν ο άλλος γονέας πάρει το παιδί στο εξωτερικό χωρίς τη συναίνεσή μου; Πρόκειται για διεθνή απαγωγή τέκνου κατά τη Σύμβαση της Χάγης του 1980 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1111. Απαιτείται άμεση ενέργεια, καθώς οι προθεσμίες για την επιστροφή του παιδιού είναι σύντομες.
Το γραφείο μας βρίσκεται στην οδό Μαυρομιχάλη 40 στην Αθήνα. Για ραντεβού με δικηγόρο οικογενειακού δικαίου καλέστε στο 211 019 0865 ή συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας. Η πρώτη συνάντηση είναι εμπιστευτική και στόχος της είναι να καταλάβετε τις επιλογές σας πριν αποφασίσετε.