Διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών – Τι αλλάζει από 1 Νοεμβρίου 2025
Με το ν.5221/2025 τροποποιήθηκε η ισχύουσα νομοθεσία, και επήλθαν αλλαγές στην αρμοδιότητα και τη διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών, με έναρξη ισχύος από 1-11-2025.
Αρμοδιότητα δημοσίευσης διαθήκης
Μέχρι τις 31-10-2025, αρμόδιο για δημοσίευση διαθήκης ήταν το Πρωτοδικείο. Πλέον, από 1-11-2025, βάσει των νομοθετικών αλλαγών, αρμόδιοι είναι οι συμβολαιογράφοι, ανεξάρτητα από το αν συνέταξαν οι ίδιοι ή όχι την σχετική διαθήκη, ή αν αυτή τους κατατέθηκε ή προσκομίστηκε στη συνέχεια για δημοσίευση.
Διαδικασία δημοσίευσης
Μέχρι τις 31-10-2025, η δημοσίευση διαθήκης γινόταν με σύνταξη πρακτικού, που υπογραφόταν από τον Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου, και βεβαιώνονταν όλα τα εξωτερικά ελαττώματα της.
Από 1-11-2025 και εφεξής:
1) Η δημοσίευση διαθήκης γίνεται, με καταχώρισή ολόκληρης της διαθήκης, στο πρακτικό που συντάσσεται και υπογράφεται από τον συμβολαιογράφο, στο οποίο βεβαιώνονται όλα τα εξωτερικά ελαττώματά της. Το πρακτικό καταχωρίζεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών («Μητρώο Διαθηκών»).
2) Η δημοσίευση διαθήκης από προξενική αρχή γίνεται από τον πρόξενο, ο οποίος συντάσσει πρακτικό που υπογράφεται από αυτόν και, αν πρόκειται για ιδιόγραφη διαθήκη, και από εκείνον που την παρέδωσε, και αντίγραφο του πρακτικού δημοσίευσης αυτής, καταχωρίζεται στο «Μητρώο Διαθηκών».
Τα πρωτότυπα των διαθηκών που δημοσιεύονται, με τα περικαλύμματά τους, χρονολογούνται και υπογράφονται από τον συμβολαιογράφο ή τον πρόξενο και φυλάγονται στο αρχείο τους.
3) Αντίγραφα διαθηκών και ανακλήσεων διαθηκών, που δημοσιεύθηκαν στο εξωτερικό, μπορούν να κατατίθενται σε ελληνική προξενική αρχή, και αποστέλλονται στο Μητρώο Διαθηκών χωρίς καθυστέρηση, με επιμέλεια του προξένου που τα παρέλαβε.
Δικαίωμα αντιρρήσεων – προσβολής
Το πρακτικό δημοσίευσης ή αρνήσεως δημοσίευσης διαθήκης του συμβολαιογράφου ή της προξενικής αρχής, προσβάλλονται με ανακοπή από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον ενώπιον του δικαστηρίου της κληρονομίας (Πρωτοδικείου).
Διαδικασία κήρυξης ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας
Εφόσον ζητηθεί η κήρυξη δημοσιευθείσας ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας, αυτή γίνεται με πράξη του συμβολαιογράφου, ο οποίος προέβη στη δημοσίευση αυτής και υποχρεούται να προβεί στην κήρυξη, εφόσον η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη βεβαιώνεται από 2 μάρτυρες, και ο αιτών την κήρυξη παρίσταται μετά πληρεξουσίου δικηγόρου.
Όταν με ιδιόγραφη διαθήκη ορίζεται αποκλειστικός κληρονόμος:
- πρόσωπο που δεν είναι σύζυγος του διαθέτη ή πρόσωπο, με το οποίο ο διαθέτης έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ή
- πρόσωπο που δεν έχει με τον διαθέτη συγγενική σχέση τουλάχιστον τέταρτου βαθμού,
ο αιτών υποχρεούται να προσκομίζει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, προκειμένου να αποδεικνύεται η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη. Στην περίπτωση αυτή, το πρακτικό δημοσίευσης κοινοποιείται από τον συμβολαιογράφο στο ελληνικό Δημόσιο το αργότερο δέκα (10) ημέρες από την επομένη της κήρυξης της διαθήκης ως κύριας.
Διαχρονικό δίκαιο
Οι νομοθετικές αλλαγές αφορούν θανάτους, από την 1η Νοεμβρίου 2025 και εφεξής, ενώ για θανάτους μέχρι τις 31-10-2025, διατηρείται η αρμοδιότητα των Πρωτοδικείων για τη δημοσίευση διαθήκης και την έκδοση πιστοποιητικών.
Νομική υποστήριξη σε θέματα δημοσίευσης διαθηκών
Το Δικηγορικό Γραφείο Μαρία Νικολάου παρέχει εξειδικευμένη νομική υποστήριξη σε ζητήματα κληρονομικού δικαίου και διαδικασιών που σχετίζονται με τη δημοσίευση, την κήρυξη και την προσβολή διαθηκών. Οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική τη σωστή νομική καθοδήγηση κατά τη διαδικασία δημοσίευσης και διαχείρισης μιας διαθήκης.
Η δικηγόρος Μαρία Νικολάου αναλαμβάνει την καθοδήγηση των ενδιαφερομένων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από τη δημοσίευση και την κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας μέχρι την άσκηση ανακοπών ή άλλων ένδικων μέσων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων.
Με γνώμονα την προστασία των συμφερόντων των εντολέων της και την ορθή εφαρμογή της νέας νομοθεσίας, το γραφείο παρέχει ολοκληρωμένες νομικές υπηρεσίες σε υποθέσεις κληρονομικού δικαίου, συμβάλλοντας στην αποτελεσματική επίλυση ζητημάτων που προκύπτουν από τη δημοσίευση και εκτέλεση διαθηκών.